KIB-TEK’e her yıl milyarlarca lira vereceğiz; Elektrik tüketim bedeli, sayaç ücreti, vergi ve çeşitli kalemlerle dolu faturalarla. Ancak devam eden kesintiler bitmedi, makineler arızalı, yakıt kaliteleriz, salınan kara duman ise filtresiz. O halde belirlenmesi gerekir: Bu kadar para nereye gidiyor? Ve neden tek bir sürdürülebilir yatırım bile hayata geçirilmiyor?
Elektrik faturaları yalnızca enerji tüketimine yansıtılmıyor; Vergi, sayaç bedeli ve çeşitli ek kalemlerle birlikte toplu bir tahsilat sistemine dönüşmüş durumda. Bu yapıyla KIB-TEK’in kasası her ay düzenli biçimde dolarken, kurum şeklinde görünen bir kamu sıcaklık oranları gibi işliyor. Ne var ki bu gelir modeli, yatırımla değil, aksine hizmetteki çeşitlilikle sonuçlanıyor. Halkın her ay ödediği paralar, karşılığında kesinti, duman ve suskunlukla geri dönüyor.
2022 yılında tüketimden alınan Katma Değer Vergisi (KDV) yaklaşık 638 milyon TL’ye ulaştı. Bu tutarın 176 milyon TL’si konut abonelerinden, 112 milyon TL’si ise işyerlerinden tahsil edildi. Sabit sayaç ücretlerinden yaklaşık 19 milyon TL gelir elde ediliyor. Böylece yalnızca vergi ve sabit ücret dışı kalemlerden oluşan enerji tüketimi toplam ödeme 768 milyon TL’ye yaklaştı.
Bu yazı, 2022 yılını temel alıyor çünkü bu yıl, KIB-TEK’e dair kamuya açık son özet mali ve teknik verilere ulaşılabilen dönem. 2023 ve 2024 yıllarına ait veri setleri kurumsal internet sitesinde ya yayımlanmadı ya da eksik olarak sunuldu. Bu nedenle aralığını dijital olarak değerlendirebildiğimiz en net referans yılı hâlen 2022’dir.
Aynı yıl toplam elektrik tüketimi yaklaşık 1,2 milyar kilovatsaat (kWh) olarak gerçekleşti. Tüketicilerden alınan KDV, enerji dışında başka bir vergiye dönüşmüşken, hizmet kalitesi aynı oranda artmadı. Yaklaşık 161 bin konut abonesinden yılda ortalama 120 TL’lik ücret karşılığında 19 milyon TL’yi aşan gelir elde edildi. Ancak buna karşılık olarak yaşananlar kopmalardı: Teknecik Santrali’de yakıt krizleri yaşandı, makineler arızalandı, sigorta kapsamında ücretsiz tamir edilebilen jeneratörler uzun süre onarılmadan bekletildi. Düşük kaliteli ve pahalı yakıtlarla üretim yapıldı. Filtre çalışması için sistemlere ilişkin kara duman. Halk bunu çözerken, kurumun finansmanı yalnızca “yaygara yapılıyor” oldu.
Üç yıl geçti. Bugün KIB-TEK daha fazla konut ve işyerlerine hizmet veriyor. 2025 tahminlerine göre konut ve işyerlerinin abone sayısı %5–7 oranında arttı. Bu artış, toplam katkının da katlandığı gösteriliyor. Ancak kesintiler devam ediyor, makineler yenilenmedi, filtreler takılmadı. Sonuçta herhangi bir dönüşüm ya da modernizasyon vizyonu da açıklanmış değil.
Bu sorunlar devam ederken, KIB-TEK’in özel şirketlerle yaptığı sözleşmeler kamuoyunun bölümlerinden düşmüyor. AKSA ile yapılan alım garantili sözleşmeler, teklifsiz yakıt temini paketleri ve fiyat yöntemleri belirleme ciddi kamu zararı iddialarına yol açtı. Bu iddialar EL-SEN’in açıklamalarında, gazetecilik dosyalarında ve Sayıştay denetimlerinde dile getirildi; Ancak kurum tarafından şeffaf biçimde yanıt verilmedi.
genel olarak daha fazlası var: KIB-TEK’in harcamalarına ilişkin kamuya açık hiçbir ayrıntılı veri yayımlanmadı. Bu makale hazırlanırken 2022 yılına ait tüm resmî belgeler, ihale sonuçları, Sayıştay raporları ve Maliye Bakanlığı kesin hesap cetvelleri tek tek tarandı. Kurumun gelir kalemleri belli ölçüde mevcut, ancak gider kalemleri — yani hangi alım için ne kadar ödendiği, hangi şirketle hangi şartla sözleşme yapıldığı, kişisel masraflar, yakıt harcamaları, bakım bedelleri—hiçbir şekilde açıklanmış değil.
Sadece birkaç ipucu var: Sayıştay’ın 2022’ye ilişkin raporunda elektronik sayaç alım ihalelerinde usulsüzlükler tespit edildi. Süre kısaltılmış, belgeler eksik, teknik özelliklerde tutarsızdı. Yakıt tedarikinde ise yaklaşık 7 milyon dolar fazla ödeme yapıldığı iddia edildi, çünkü ihalelerin iptali işlemleriyle temin yoluna gidildi. Ancak bunların tüm mali sonuçları gizli tutuldu. Ne Sayıştay ne Maliye Bakanlığı kamuya açık net rakamı yayımladı. Kurumun internet sitesindeki faaliyet raporu da bulunmuyor.
Kısacası sadece elektrik değil, bilgi kesiliyor. Bu artık bir kamu hizmeti değil, karartma düzenidir.
O zamanı bir kez daha belirlemek gerekir:
Bu kadar ödeme yapılıyorsa neden hizmet alınamıyor?
Neden elektrik çalışıyor karar veriyor, neden gökyüzünde dumanla doluyor?
Ve neden KIB-TEK her yıl biraz daha büyürken, toplum her geçen yıl daha da yıpranıyor?
Bu bir soru değil, kamusal hak arayışıdır. Şeffaflık talebini herkesin hakkı.
—
Kaynakça
Gelir Kalemleri ve Vergi Verileri
KIB-TEK Resmî Web Sitesi – İstatistikler ve Tarifeler: https://www.kibtek.com/statistikler
KKTC Katma Değer Vergisi Oranları Tüzüğü (2022–2025): https://vergi.gov.ct.tr
Gider Kalemleri ve Bilgi Eksikliği
KKTC Maliye Bakanlığı – Kesin Hesap ve Mali Raporlar: https://maliye.gov.ct.tr
KIB-TEK Resmî Web Sitesi – Faaliyet raporu bulunmamaktadır.
İhale ve Kamu Zararı İddiaları
Sayıştay Raporu: https://haberkibris.com/sayistay-kib-tekin-ihale-sureci-yasa-disi-belgeler-eksik-0951-2025-06-23.html
Yakıt Alım Fazla Ödeme İddiası: https://www.yeniduzen.com/kib-tek-raporu-ortaya-cikti-20319yy.htm
EL-SEN Açıklamaları: https://www.facebook.com/elsenktams
Kıbrıs Postası Arşivleri: https://www.kibrispostasi.com
Ekonomik Modelleme ve Tahmin
GPT-4o Temelli Projeksiyon (2025 yılına ait): OpenAI Ekonomik Senaryo Simülasyonları
—
Yasal Bilgilendirme Notu
Bu yazı, yalnızca günlük hizmet sunumuna ilişkin kalıcı bakımlara dikkat etmek amacıyla kaleme alınmıştır. Tüm bilgiler kamuya açık resmi kaynaklar, sendikaların yayınları ve güvenilir medya içeriklerine dayanmaktadır. Eleştiriler, doğrulanabilir beyanlar ve resmi beyanlara dayalıdır. Bu içerik, hiçbir kişinin ya da kurumun hedef almak, suçun isnadında bulunması veya kamuoyunu yanıltmak amacı taşımaz. Anayasa ve uluslararası ifade özgürlüğü standartları kapsamında değerlendirilmeli.
—
**Yazar: Elif Evrensel**
*Cyprus Haber ve Cyprus News Genel Yayın Yönetmeni.*
Yazılarında **yurttaşlık**, **siyaset dili**, **emek hakkı** ve **toplumsal eşitlik** gibi konuları işler.
Toplumsal gözlem ile anayasal çerçeveyi birleştiren özgün bir kalemdir.
