Emeğin Milliyeti Olmaz!
Bu ülkede bazıları yoksulluğu paylaşmak değil, büyütmek istiyor. İşte bunun son örneği: Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) bir yasa tasarısı önerdi. Diyorlar ki:
“Eğer patron, yabancı işçiye barınacak yer, yemek ve ulaşım sağlarsa, ona asgari ücretin %30 altında maaş verebilsin.”
Yani temel ihtiyaçları karşılıyorsan, emeğin değerini düşürme hakkın var. Bu, çalışana “hayatta kal” demek, “insanca yaşa” demek değil.
Ama bu hesap tutmaz. Çünkü bugün yabancı işçiye az maaşa ses çıkarmazsak, yarın patron sana da “seninki pahalı” der. Bu yasa sadece yabancıyı değil, hepimizi hedef alıyor. Çünkü patronun gözü için tek şey önemli: Daha az maaşla, daha çok çalıştırmak.
Bu yasa ne getiriyor?
Bazı işçilerin maaşı yasal olarak %30 düşürülebilecek.
KKTC ile sosyal güvenlik anlaşması olmayan ülkelerden gelen işçilerin maaşından %4 İhtiyat Sandığı kesintisi yapılacak.
Aynı işçiler için işveren, %4 maaş kadar depozito yatırmak zorunda kalacak.
Ek olarak, “yerli istihdama katkı primi” adıyla %6 daha kesilecek.
Eğer anlaşmalı ülke vatandaşıysan bu oran %5 olacak.
Sonuç?
Doğduğun ülkeye göre maaş kesintisi değişecek. Yani emeğin değil, pasaportun maaşını belirleyecek.
Kim kazanıyor?
Sadece büyük patronlar. Zaten 500 kadar büyük işletme, tüm işçilerin yarısından fazlasını çalıştırıyor. Devletten teşvik alıyorlar. Şimdi bir de işçiden kesecekler. Sonra küçük esnafa “ekonomi daralıyor” diyecekler. Ama asıl daralan, halkın cüzdanı.
Kaybeden kim?
İşçi, esnaf, aileler.
Yani biz.
Denetimi kim yapacak?
Patron “barınma sağladım” diyecek. Peki kim bakacak gerçekten sağlandı mı?
Bir odada 8 kişi kalıyorsa buna konaklama mı denecek?
“Yemek veriyorum” diyecek. Günde bir çorba mı yeterli sayılacak?
Bu ülkede zaten asgari ücretin altında maaş veren, sigortasız çalıştıran, izin izni tanımayan patronlar denetlenemiyor. Şimdi bir de bu yasayla %30 kesinti resmileşirse, kim kontrol edecek?
Çalışma Bakanlığı’nın bu yükü kaldıracak ne kadrosu var, ne altyapısı?
Esnaf neden karşı çıkmalı?
Çünkü maaşı kırpılan işçi alışveriş yapamaz.
Tava almaz, mont almaz, çocuk ayakkabısı almaz.
Evdeki musluğu tamir ettirmez, kıyafet almaz, kahve içmez.
Bu da küçük esnaf için iflas demektir.
Kazanan yine kim olacak?
Aynı zenginler.
Bu yasa adaletsiz ve tehlikeli
Aynı işi yapan insanlar, farklı ücret alacak.
Bu sadece adaletsizlik değil, toplumun altını oyan bir ayrımcılıktır.
Çünkü patron bir kere ucuza işçiye alıştı mı, herkese fazla maaş vermek zor gelir.
Yani bu düzen yayılırsa, hepimizin maaşı düşer.
Unutma:
Hepimiz aynı pazara gidiyoruz.
Aynı faturalara bakıyoruz.
Aynı kirayı ödüyoruz.
O hâlde neden aynı maaşı paylaşmıyoruz?
Emeğin değeri, milliyete göre değil; yaptığı işe göre belirlenmeli.
Hiç kimsenin maaşı asgari ücretin altına düşmemeli.
Bu ülkede yaşayan herkes insanca yaşamalı.
Bu yasa sadece bir grubu hedef almıyor.
Yoksulluğu yasal hale getirmeye çalışıyor.
Alın terine etiket yapıştırıyor.
Milliyetine göre maaş yazıyor.
Eğer biz bugün sessiz kalırsak, yarın hepimizin ekmeği küçülecek.
Bugün “dur” demezsek, yarın kimseye söz hakkı kalmayacak.
Şimdi hep birlikte söylemenin zamanı:
Eşit işe eşit maaş!
Emeğin milliyeti olmaz!
İnsanca yaşamak hepimizin hakkıdır!
_
KAYNAKÇA
- Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO). “Yabancı Uyruklu Yasa Tasarısı hakkında.” 8 Ocak 2025 tarihli duyuru. https://www.ktto.net/yabanci-uyruklu-yasa-tasarisi-hakkinda/
- KKTC Resmi Gazete. 8 Ocak 2025 tarihli Asgari Ücretler (Değişiklik), İhtiyat Sandığı (Değişiklik) ve Sosyal Güvenlik (Değişiklik) yasa tasarıları.
- KKTC Anayasası, 1985. Özellikle Madde 8 (Eşitlik İlkesi) ve Madde 54 (Çalışma hakkı ve sosyal güvenlik).
- KKTC İstatistik Kurumu (Dev-İş / TÜİK ortak veri setleri), “Özel Sektör İstihdam Raporu”, 2023. İşveren büyüklüklerine göre çalışan dağılımı.
- Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS), Madde 14: Ayrımcılık yasağı.
- Kıbrıs Türk Kamu Çalışanları Sendikası (KAMU-SEN), “Asgari Ücretin Kamu Maaşına Eşitlenmesi Talebi”, Basın açıklaması, 2024.
- Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu (KIB-TEK) Fatura Sistemi, Akaryakıt ve Enerji Tüketici Fiyatları, 2024–2025 dönemi kamu açıklamaları.
- KKTC Milli Eğitim Bakanlığı, “Devlet Okullarına Kayıt Uygulamaları ve Uniforma Fiyatları”, 2024–2025 Eğitim-Öğretim Yılı açıklamaları.
- KTAMS ve DEV-İŞ sendikaları ortak açıklaması, “Yabancıya Düşük Ücret Tasarısına Hayır”, Ocak 2025.
- Çeşitli haber kaynakları: Kıbrıs Postası, Yenidüzen, Kıbrıs Gazetesi (Ocak–Temmuz 2025 tarihli ilgili haber arşivleri).
_
Yasal Bilgilendirme Notu:
Bu yazı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Anayasası’nın 8. maddesinde belirtilen eşitlik ilkesi başta olmak üzere temel insan hakları ve çalışma yaşamına ilişkin ulusal ve uluslararası düzenlemeler çerçevesinde değerlendirme içermektedir. Yazıda yer alan görüşler, kamusal sorumluluk bilinciyle ifade özgürlüğü kapsamında sunulmuştur. Tüm değerlendirmeler kamu yararı amacıyla yapılmış olup, herhangi bir kişi veya kurumu doğrudan hedef alma amacı taşımaz. Yazıda yer verilen yasa tasarıları ve uygulamalar, 8 Ocak 2025 tarihli Resmi Gazete ve Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nın resmi web sitesinde yayımlanan belgelere dayanmaktadır.
Kaynaklar:
KTTO Resmi Duyurusu (https://www.ktto.net/yabanci-uyruklu-yasa-tasarisi-hakkinda/)
KKTC Anayasası, 1985 (Madde 8 – Eşitlik İlkesi)
Resmi Gazete, 8 Ocak 2025 tarihli sayı
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Sözleşmeleri
—
**Yazar: Elif Evrensel**
*Cyprus Haber ve Cyprus News Genel Yayın Yönetmeni.*
Yazılarında **yurttaşlık**, **siyaset dili**, **emek hakkı** ve **toplumsal eşitlik** gibi konuları işler.
Toplumsal gözlem ile anayasal çerçeveyi birleştiren özgün bir kalemdir.
