Genç TV ekranlarında yayımlanan “Diğerleri” programının bu haftaki konuğu, Kıbrıs Türk Barolar Birliği İnsan Hakları Komitesi Başkanı Av. Aslı Murat oldu. Programda, “Vatandaş olmadan hak aramak mümkün mü?” sorusu temelinde, yabancı uyruklu bireylerin yaşadığı insan hakları ihlalleri detaylarıyla ele alındı.
“Kayıt Dışılık Sömürüye Yol Açıyor”
Av. Murat, KKTC’de en sık karşılaştıkları insan hakları ihlalinin, özellikle kayıt dışı durumda bulunan yabancı öğrenciler ve işçilerin uğradığı sömürü olduğunu belirtti. “Kayıt dışına düşen birey, devletin koruma şemsiyesinden çıkıyor ve suistimale açık hale geliyor,” diyen Murat, denetim eksikliğinin hem mağduriyeti hem de suça yönelimi artırdığına dikkat çekti.
“Yabancılar İçin Adalete Erişim Sorunlu”
İfade ve savunma haklarının kullanılmasında yaşanan dil engeline işaret eden Av. Murat, tercüman eksikliğinin ciddi bir sorun olduğunu vurguladı. “Anayasaya göre devlet, tutuklu kişiye ücretsiz ve bağımsız tercüman sağlamakla yükümlüdür,” diyen Murat, mevcut sistemin ise bu hakkı yeterince yerine getirmediğini ifade etti. Avukat temini konusunda da anayasal bir hak olmasına rağmen adli yardım yasasının eksikliği nedeniyle devletin bu hakkı fiilen sunamadığını belirtti.
“Sahte Avukatlar ve Hukuki İstismar Uyarısı”
Programda, bazı yabancı uyrukluların baroya kayıtlı olmayan kişilerden “hukuki danışmanlık” adı altında hizmet aldıklarına dair örnekler paylaşıldı. Av. Murat, Barolar Birliği’ne kayıtlı olmayan kişilerin avukatlık yapamayacağını ve bu tür durumların dolandırıcılık kapsamına girebileceğini belirtti. Barolar Birliği web sitesinden veya doğrudan iletişimle avukatların kimliğinin teyit edilebileceğini hatırlattı.
“Adli Yardım Protokolü Kapsamında Kadınlara Destek”
Av. Aslı Murat, 2018 yılından bu yana yürürlükte olan ve İstanbul Sözleşmesi’ne dayanan bir protokolle, şiddete maruz kalan kadınlara adli yardım hizmeti verildiğini açıkladı. “Bu protokol vatandaşlık şartı aramıyor. Kayıt dışı kadınlar da yararlanabilir,” diyen Murat, bu hizmetten faydalanmak için sosyal hizmetlere başvurulması gerektiğini söyledi.
“İş Yasasında Ayrımcılık Yasağı: “Eşit İşe Eşit Ücret”
Programda ayrıca, 3. ülke vatandaşlarının asgari ücretinden yapılan kesintiler de ele alındı. Av. Murat, bu uygulamanın ayrımcılık olduğunu belirterek şöyle konuştu: “Eşit işe eşit ücret, hem ILO sözleşmeleri hem de temel insan hakları açısından vazgeçilmez bir ilkedir. Vatandaşlık farkı üzerinden farklı ücret uygulanması, açıkça ayrımcılıktır ve kabul edilemez.”
“Yargı Tarafsız Ama Polis Önyargılı Olabiliyor”
Yargı süreçlerinde yabancıların kimliklerinin etkili olmadığını belirten Murat, “Yargıçlar tarafsızdır ve davalara kimliksiz bakarlar,” dedi. Ancak polis teşkilatında zaman zaman önyargılı uygulamalara rastlandığını da ekleyerek, “Yabancıların şikayetçi olduğu durumlarda ciddiye alınmama veya potansiyel suçlu gibi muamele görme vakalarıyla karşılaşıyoruz,” ifadelerini kullandı.
“Göçmen Gettolaşması ve Bölgesel Eşitsizlikler”
Yabancıların özellikle yoksulluk nedeniyle belli bölgelerde gettolaştığını ve sosyal hizmetlere erişimde ciddi sorunlar yaşadığını vurgulayan Murat, “Özellikle Karpaz gibi ücra bölgelerde yabancıların yaşadığı sorunlar hem görünmez kalıyor hem de çözümsüzleşiyor” dedi.
İnsan Ticareti ve Aracı Şirketler Uyarısı
Murat, KKTC’ye gelen yabancıların birçoğunun yanıltıcı bilgilerle ülkeye getirildiğini ve Avrupa Birliği ülkesine geçiş vaadiyle dolandırıldıklarını belirtti. Aracı şirketlerin, insan kaçakçılığına varan uygulamalarla büyük kazançlar sağladığını dile getirdi. “Ekonomik kriz dönemlerinde göçmenler günah keçisi yapılır. Oysa sorun denetimsizlikte, sosyal politikaların eksikliğinde,” diyen Murat, yabancıların da yasalara uygun şekilde yaşamaya çalıştığını ve hak ararken yalnız kalmamaları gerektiğini ifade etti.
Barolar Birliği’ne Ulaşım Bilgisi
İzleyiciler için verilen önemli bir bilgi de şu oldu: Şiddete maruz kalan veya adli yardıma ihtiyaç duyan kadınların ilk başvurması gereken yer Sosyal Hizmetler Dairesi. Ancak sorun yaşanması halinde Kıbrıs Türk Barolar Birliği’ne telefonla ulaşarak destek istemek mümkün. Barolar Birliği’nin güncel iletişim bilgileri web sitesinde yer alıyor.
Öte yandan Şiddete maruz kalan kadınların polis 155 yanında, Alo 183 ile Çalışma Bakanlığına da ulaşmaları mümkün. Ayrıca Lefkoşa Türk Belediyesi’nin sığınma evi var. Ada yarışının tamamına hizmet vermeye çalışıyor.
