Genç TV’de Elif Evrensel’in sunduğu Diğerleri programında, Kuzey Kıbrıs’ta yıllardır tartışılan ancak kamuoyundan sistemli biçimde gizlenen bir gerçek tüm açıklığıyla ortaya kondu. Programın konuğu CTP Milletvekili Devrim Barçın, yabancı uyruklu işçilerin maaşları, ihtiyat sandığı kesintileri ve devletin bilinçli ihmalleri hakkında çarpıcı bilgiler paylaştı.

Barçın’ın aktardıklarına göre, yabancı uyruklu bir çalışanın, yasal olarak yerli işçiden daha fazla net maaş alması gerekiyor. Ancak uygulamada bunun tam tersi yaşanıyor. Devletin denetim yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle, yabancı işçilerin maaşlarından hukuka aykırı kesintiler yapılıyor.

İhtiyat Sandığı gerçeği gizleniyor

İhtiyat Sandığı Yasası’nın 1993 yılında yürürlüğe girdiğini hatırlatan Barçın, bu düzenlemenin amacının özel sektör çalışanlarının emeklilik döneminde güvence altına alınması olduğunu vurguladı. 2008 yılında yapılan yasal düzenlemeyle, çalışma izinli yabancı işçilerden ihtiyat sandığı kesintisi kaldırıldı.

Buna göre:

• Yabancı uyruklu çalışandan %4 kesinti yapılamaz.

• Bu yükümlülük işverene aittir.

• İşveren, her yabancı çalışan için %5 oranında “Yerel İstihdamı Destekleme Fonu”na ödeme yapmak zorundadır.

• Mevzuata uygun olarak altı yıl boyunca ülkede çalışıp Beyaz Kimlik alan hak sahibi kişiler, İhtiyat Sandığı kesintisine tabi tutulup bu hizmetten faydalanabilirler.

Ancak Barçın’a göre uygulamada bu sistem tersine işletiliyor. İşverenler, kendi ödemeleri gereken bu tutarı işçinin maaşından kesiyor. Devlet ise bunu denetlemiyor.

Yabancı işçi daha fazla almalıydı

Barçın, “Yabancı uyruklu bir çalışanın net maaşı, vatandaşlardan yaklaşık 2.400 TL daha fazla olmalıydı” diyerek şu gerçeği vurguladı:

“Vatandaşın sigorta primi %9, yabancı uyruklunun %8.25. Ayrıca yabancıdan ihtiyat kesintisi yapılamaz. Buna rağmen bugün herkes aynı maaşı alıyor. Bu, açık bir hak gaspıdır.”

Aylık 224 milyon TL nereye gidiyor?

Programda paylaşılan resmi verilere göre:

• KKTC’de 87 bin 445 yabancı uyruklu çalışan bulunuyor.

• Bu çalışanlar üzerinden işverenlerin yatırması gereken fon tutarı aylık yaklaşık 224 milyon TL.

• Yıllık toplam ise 2 milyar 346 milyon TL.

Bu kaynağın, yerli istihdamı desteklemek için oluşturulduğunu vurgulayan Barçın, bugün bu paranın doğrudan işverenlere teşvik olarak aktarıldığını söyledi.

“Bu para işçinin değil, işverenin cebine gidiyor. Yerli istihdam desteklenmiyor, sermaye korunuyor.”

Kayıt dışılık bilerek büyütülüyor

Barçın, çalışma izinsiz istihdamla ilgili çarpıcı rakamlar da paylaştı.
2024 yılında işverenlere 20 milyon TL ceza kesildi, ancak bunun sadece 4 milyon TL’si tahsil edildi.

“Ceza kesip tahsil etmiyorsanız, kayıt dışılığı teşvik ediyorsunuz” diyen Barçın, devletin bilinçli şekilde denetimsizlik yarattığını söyledi.

Yasa gücünde kararnameyle büyük rant

Programda ayrıca, işverenlerin yabancı çalışanların maaşından %40’a kadar kesinti yapabilmesine olanak tanıyan yasa gücünde kararname de gündeme geldi. Barçın, bu düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğunu belirtti ve CTP’nin konuyu mahkemeye taşıdığını açıkladı.

“Savcılık bile bu düzenlemeyi savunmadı. Buna rağmen yürürlüğe sokuldu. Bu bir tercihtir. Kimin lehine yapıldığı da ortadadır.”

“Sorun para değil, adaletsizlik”

Programın sonunda Barçın şu vurguyu yaptı:

“Bu ülkede kaynak yok değil. Sorun, kaynağın kime aktarıldığıdır. İşçiden alıp sermayeye veren bir düzen kuruldu. Bu düzen ne adildir ne de sürdürülebilirdir.”